چرا ترکها فارسی را با لهجه حرف ميزنند؟
ممکن است پرسيدن اين سئوال به اين شکل درست نباشد. اولا زبان
وسيلهای برای ارتباط و رساندن منظور خود به ديگران است و لهجه مهم
نيست. دوما ترکها خيلی زرنگند که غير از زبان مادريشان به زبان (يا
زبانهای) ديگری هم حرف ميزنند. سوما طبيعی است که برای هر
کسی حرف زدن به زبانی غير از زبان مادريش خيلی هم آسان نيست.
اگر فارسها هم مثلا انگليسی يا ترکی يا عربی حرف بزنند لهجه خواهند
داشت.
بعد از اين حرفها بيائيد به اين مسئله علمی برخورد کنيم. لهجه داشتن
ممکن است صد سبب داشته باشد. در اينجا شايد بتوان فقط به يکی دو
سبب اشاره کرد. صداهای موجود در هر زبانی را کسانی که آن زبان،
زبان مادريشان هست بهتر از همه تلفظ ميکنند. مثلا با تلفظ دو کلمه خيلی
ساده < گؤزل قيز > (دختر زيبا) به راحتی ميشود فهميد شخصی که اين
دو کلمه را تلفظ ميکند زبان مادريش ترکی هست يا نه.
همانطور که قبلا گفته شد در ترکی ۹ حرف صدادار ولی در فارسی ۶
حرف صدادار وجود دارد. حروف صدادار فارسی عبارتند از: آ A
<آب، نان>، ا (حمزه) Ə <اسب، سر>، ا (کسره) E <ول، هل> ، او O
(ضمه) <پل، شل>، او U <دود، موم>، ای I <شير، چين>. از
اين شش صدا سه تايشان عينا با ترکی يکی هست و آنها عبارتند از:
ا (حمزه) Ə، ا (کسره) E و او O (ضمه). مثلا تلفظ کلمات هدف، سبب
و موز درهر دو زبان عين هم است. تلفظ سه حرف دبگر يعنی آ A
، او U ،و ای I در ترکی و فارسی مشابه هم ولی در عين حال متفاوت
هستند. فرق عمده در اين است که اين سه حرف در فارسی کشيدهتر و
کمی درازتر تلفظ ميشوند. چند مثال: باغ، فال، تار، دوش، موم، توت،
میز، فيل و ... حرف صدادار اين کلمات در ترکی کوتاه و در فارسی
کشيده است. ترکها فکر ميکنند که فارسها باغ را <بااغ> يعنی با دو تا <آ
A> و دوش را <دووش> يعنی با دو تا <او U> تلفظ ميکنند. فارسها
هم فکر ميکنند که ترکها اين کلمات را کوتاهتر تلفظ ميکنند. تلفظ هر دو
قوم درست است منتها هر کدام با قواعد زبان مادری خود تلفظ ميکنند و
اينجاست که لهجه به ميدان ميايد.
چند سبب ديگر: در ترکي E يا کسره فقط در هجاي اول ظاهر ميشود
(مثل گئت <برو> ، و ائو <خانه>). به خاطر همين قاعده است که صداي
آخر کلمات فارسي هفته، بسته و شيره در ترکي به جاي کسره با حمزه
<Ə> تلفظ ميشوند چون اين کلمات پس از وارد شدن در ترکي تابع قواعد
تلفظ آن زبان شدهاند.
در ترکي حرف <غ> در اول کلمه نميآيد. از اين رو کلمات عربي دخيل
در ترکي که با <غ> شروع ميشوند (مثل غيرت، غلام، غذا، و غربي)
تابع قواعد تلفظ ترکي شده و حرف اولشان به جاي <غ> با <ق> (قاف
ترکي) تلفظ ميشوند.
بيشتر کلماتي که در فارسي با <ق> شروع ميشوند از ترکي يا عربي
وارد شدهاند. مثل قاشق، قيچي، و قايق که ترکي هستند و قدرت و قانون
که عربي هستند. در مورد کلمات عربي مشترک در ترکي و فارسي بايد
گفت که ترکها آنها را بر طبق قواعد زبان خودشان تلفظ ميکنند و اما در
مورد کلمات ترکي دخيل در فارسي متهم کردن ترکها به تلفظ نادرست
کلمات خودشان دور از انصاف است.